Pt Giuse Trần Văn Nhật

CÔNG DÂN TRẦN THẾ – CÔNG DÂN NƯỚC TRỜI

Có bao giờ quý vị nghĩ rằng chỉ một lá phiếu thôi cũng có thể làm thay đổi cả lịch sử không?

Năm 1845, Thượng Viện Hoa Kỳ bỏ phiếu về việc sát nhập Texas vào Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ. Ban đầu, số phiếu ngang nhau: 26 thuận và 26 chống. Sau đó, một thượng nghị sĩ đổi ý khiến kết quả trở thành 27 phiếu thuận và 25 phiếu chống. Quyết định ấy đã mở đường cho Texas trở thành một tiểu bang của Hoa Kỳ. Đôi khi, chỉ một lá phiếu cũng có thể thay đổi lịch sử!

Câu chuyện này nhắc nhở chúng ta rằng các quyết định của mỗi người công dân đều có ý nghĩa. Và từ đó, một câu hỏi quan trọng được đặt ra: Là người Công giáo, chúng ta nên tham gia vào đời sống chính trị đến mức nào?

Có người cho rằng: “Đạo và đời phải tách biệt. Chính trị thì đầy những gian dối, tranh giành quyền lực, tham nhũng và bất công. Là người Công giáo, tốt nhất nên tránh xa chính trị.”

Thế nhưng, cũng có những nhà lãnh đạo chính trị cho rằng người có đạo chỉ nên giữ đức tin của mình trong nhà thờ, không được lên tiếng về những quyết định chính trị, cho dù những quyết định ấy có chà đạp lên nhân phẩm hay đi ngược lại luân lý.

Vậy ai đúng, ai sai? Đâu là ranh giới giữa đạo và đời? Và làm thế nào chúng ta có thể vừa là người Công giáo trung tín, vừa là công dân có trách nhiệm?

Tin Mừng hôm nay cho chúng ta một câu trả lời.

Tất cả chúng ta đều nhớ câu nói nổi tiếng của Chúa Giêsu: “Hãy trả cho Xê-da những gì của Xê-da, và hãy trả cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa.” (Mt 22,21)

Nhưng hôm nay, tôi muốn anh chị em chú ý đến một câu Chúa Giêsu nói trước đó: “Tại sao các ngươi lại thử tôi, hỡi những kẻ giả hình?” (Mt 22,18)

Tại sao Chúa Giêsu lại gọi họ là những kẻ giả hình? Để hiểu điều này, chúng ta cần biết hoàn cảnh lúc bấy giờ.

Có hai nhóm người cùng đến gặp Chúa Giêsu: những người thuộc nhóm Pharisêu và những người thuộc phe Hêrôđê. Điều đáng chú ý là hai nhóm này thường không đồng tình với nhau.

Phe Hêrôđê ủng hộ gia đình vua Hêrôđê và chấp nhận quyền cai trị của đế quốc Rôma. Họ muốn duy trì hệ thống chính trị hiện có vì điều đó có lợi cho họ.

Ngược lại, nhóm Pharisêu rất coi trọng Lề Luật và truyền thống tôn giáo Do Thái. Nhiều người không muốn dân tộc mình phải sống dưới ách thống trị của ngoại bang.

Nói cách khác, hai nhóm này có những quan điểm tôn giáo và chính trị rất khác nhau. Thế nhưng hôm nay, họ lại bắt tay nhau để chống lại Chúa Giêsu!

Họ đến gặp Chúa Giêsu và mở đầu bằng những lời rất ngọt ngào: “Thưa Thầy, chúng tôi biết Thầy là người chân thật và cứ sự thật mà dạy đường lối của Thiên Chúa.”

Thật là những lời khen tuyệt vời!

Nhưng có vấn đề: Họ nói những điều mà họ không thực sự nghĩ như vậy.

Nếu họ thật sự tin rằng Chúa Giêsu giảng dạy chân lý của Thiên Chúa, họ đã phải lắng nghe Người và thay đổi đời sống của mình. Đằng này, họ chỉ muốn gài bẫy Người.

Họ hỏi: “Có được phép nộp thuế cho Xê-da hay không?”

Dường như đây chỉ là một câu hỏi bình thường. Nhưng thực ra, đó là một cái bẫy rất tinh vi.

Nếu Chúa Giêsu trả lời: “Phải nộp thuế”, thì một số người Do Thái có thể tố cáo Người là kẻ ủng hộ chính quyền Rôma đang áp bức dân tộc họ.

Nhưng nếu Người trả lời: “Không được nộp thuế”, thì phe Hêrôđê có thể tố cáo Người là kẻ chống đối đế quốc Rôma.

Trả lời cách nào, Chúa Giêsu cũng có thể gặp rắc rối! Nhưng Chúa Giêsu đã nhìn thấy sự thiếu thành thật của họ. Người bảo: “Cho tôi xem đồng tiền nộp thuế!”

Họ đưa cho Người một đồng tiền Rôma. Trên đồng tiền ấy có hình hoàng đế Tibêriô, cùng với dòng chữ xác nhận ông là Xê-da Tibêriô, con của hoàng đế Augustô được tôn là thần thánh. Những lời này xúc phạm niềm tin vào Thiên Chúa duy nhất của người Do Thái bởi vì nó cho rằng hoàng đế cũng là chúa.

Chúa Giêsu đơn giản hỏi: “Hình và danh hiệu này là của ai?” Họ trả lời: “Của Xê-da.”

Và Chúa Giêsu trả lời: “Vậy hãy trả lại Xê-da những gì thuộc về Xê-da; và trả cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa.”

Thật là một câu trả lời tuyệt vời!

Chúa Giêsu không những thoát khỏi cái bẫy của họ, mà còn dạy cho chúng ta một bài học sâu sắc, vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay.

Đồng tiền mang hình Xê-da, nên thuộc về thế giới của Xê-da. Nhưng hãy suy nghĩ sâu hơn một chút. Nếu đồng tiền mang hình Xê-da, thì con người chúng ta mang hình ảnh của ai?

Sách Sáng Thế dạy rằng con người được Thiên Chúa dựng nên theo hình ảnh và giống như Người. Như thế, đồng tiền có thể thuộc về Xê-da, nhưng cuộc đời chúng ta thuộc về Thiên Chúa.

Và điều này đem cho chúng ta hai trách nhiệm quan trọng của người tín hữu Kitô.

Thứ nhất, chúng ta có trách nhiệm đối với xã hội trần thế. Chúng ta đang sống trong một xã hội và được hưởng những lợi ích từ trường học, đường sá, bệnh viện, các dịch vụ công cộng và sự bảo vệ của xã hội. Vì thế, mỗi người có bổn phận góp phần vào lợi ích chung.

Chúng ta phải đóng thuế cách lương thiện, phải tôn trọng luật pháp công bằng, sử dụng lá phiếu với tinh thần trách nhiệm, tôn trọng người khác và góp sức xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Là người Công giáo tốt không có nghĩa là chúng ta phải đứng ngoài sinh hoạt xã hội. Trái lại, chính đức tin phải giúp chúng ta trở thành những công dân tốt hơn.

Nhưng còn một trách nhiệm thứ hai. Chúng ta cũng là công dân Nước Trời.

Cuộc sống con người không kết thúc nơi trần thế này. Quê hương vĩnh cửu của chúng ta là ở bên Thiên Chúa. Vì thế, sự trung thành với Thiên Chúa phải ở trên sự trung thành với bất cứ đảng phái, chính quyền hay nhà lãnh đạo chính trị nào.

Khi chính trị phục vụ công lý, bảo vệ phẩm giá con người và xây dựng công ích, chúng ta phải ủng hộ những điều tốt đẹp ấy.

Nhưng khi những quyết định chính trị chà đạp nhân phẩm, khuyến khích hận thù hoặc gây ra bất công, chúng ta không thể làm ngơ.

Đức tin phải soi sáng lương tâm của chúng ta.

Đây cũng chính là điều Công Đồng Vatican II dạy trong Hiến chế Gaudium et Spes, số 76. Giáo Hội và cộng đồng chính trị độc lập với nhau trong lãnh vực riêng của mình, nhưng cả hai đều có trách nhiệm phục vụ con người và xây dựng công ích.

Nói một cách đơn giản, Giáo Hội không được biến mình thành một đảng phái chính trị, nhưng Giáo Hội cũng không thể từ bỏ trách nhiệm lên tiếng về những gì đúng vả sai.

Một tấm gương cho trách nhiệm này được thấy trong cuộc đời Thánh Óscar Romero.

Năm 1977, khi Đức Cha Óscar Romero được bổ nhiệm làm Tổng Giám Mục San Salvador, tại nước El Salvador, nhiều người coi đức cha là một vị lãnh đạo tôn giáo thận trọng, có khuynh hướng bảo thủ.

Đức cha không phải là người thích gây tranh cãi hay tìm cách đối đầu với chính quyền. Nhưng rồi một biến cố đã ảnh hưởng sâu đậm đến cuộc đời của người.

Một bạn thân của người, cha Rutilio Grande, một linh mục tận tụy phục vụ các nông dân nghèo, đã bị sát hại. Cái chết ấy khiến Đức Cha Romero nhìn thấy rõ hơn những đau khổ đang diễn ra ở chung quanh: người nghèo bị áp bức, người dân vô tội bị giết hại, các gia đình sống trong sợ hãi, và biết bao người mất tích vì bạo lực chính trị.

Người không thể tiếp tục im lặng. Người bắt đầu mạnh mẽ lên tiếng chống lại bất công, tra tấn, bắt cóc, thủ tiêu và giết hại những người vô tội. Người lên án bạo lực và bảo vệ phẩm giá con người, mặc dù biết rằng làm như thế sẽ khiến chính mạng sống của mình gặp nguy hiểm.

Một số người chỉ trích là đức cha đã can thiệp quá sâu vào chính trị. Nhưng Đức Cha Romero hiểu rõ một điều rất quan trọng: Bảo vệ phẩm giá con người không chỉ là một hành động chính trị, mà còn là một bổn phận của người tín hữu Kitô.

Đức cha không tìm kiếm quyền lực chính trị. Người chỉ cố gắng sống trung thành với Tin Mừng.

Ngày 24 tháng 3 năm 1980, trong lúc cử hành Thánh lễ, Đức Tổng Giám Mục Romero đã bị bắn chết.

Tiếng nói của người bị câm nín, nhưng đời sống nhân chứng của đức tổng tiếp tục linh hứng cho nhiều người trên thế giới. Thật vậy, sau đó, để tôn vinh chứng tá can đảm của Đức Cha Romero, Liên Hiệp Quốc đã chọn ngày 24 tháng 3 hằng năm làm Ngày Quốc Tế về Quyền Biết Sự Thật Liên Quan đến các Vi Phạm Nhân Quyền Nghiêm Trọng và Phẩm Giá của Các Nạn Nhân.

Thánh Romero nhắc chúng ta rằng: Đức tin không phải là điều chúng ta chỉ thực hành trong nhà thờ. Đức tin phải thể hiện trong cách chúng ta sống, cách chúng ta đối xử với người khác, và cách chúng ta phản ứng trước những đau khổ và bất công trong xã hội.

Anh chị em thân mến,

Chúa Giêsu không nói chúng ta phải lựa chọn giữa việc trở thành công dân tốt và trở thành một tín hữu Kitô trung tín. Người mời gọi chúng ta sống cả hai trách nhiệm ấy.

Chúng ta phải chu toàn bổn phận đối với đất nước nơi mình đang sinh sống, nhưng không bao giờ được quên rằng trách nhiệm cao nhất của chúng ta là đối với Thiên Chúa.

Và còn một lời cảnh tỉnh cuối cùng trong Tin Mừng hôm nay.

Chúa Giêsu không gọi những người Pharisêu và phe Hêrôđê là giả hình chỉ vì họ có những quan điểm chính trị khác nhau. Người gọi họ là giả hình vì lời nói của họ không đi đôi với ý định và hành động.

Miệng họ ca ngợi chân lý trong khi họ tìm cách tiêu diệt Đấng rao giảng chân lý.

Đó cũng là một nguy cơ đối với tất cả chúng ta. Chúng ta có thể nói rất nhiều về công lý, nhưng lại đối xử bất công với người khác. Chúng ta có thể nói về tình yêu, nhưng lại gieo rắc hận thù. Chúng ta có thể hăng hái bảo vệ đạo mình, nhưng lại không sống theo những điều Chúa Giêsu dạy. Ngay cả, chúng ta có thể bênh vực một đảng phái chính trị đến mức sẵn sàng làm ngơ trước những lời gian dối và những hành động sai trái, chỉ vì điều đó là của phe mình ủng hộ.

Và khi ấy, có lẽ chính chúng ta đang làm điều mà Chúa Giêsu đã lên án. Vì thế, có lẽ câu hỏi quan trọng nhất hôm nay không phải là: “Tôi ủng hộ đảng chính trị nào?”

Nhưng là điều này: “Tôi đang để đức tin hướng dẫn lập trường chính trị của mình, hay tôi đang để lập trường chính trị điều khiển đức tin của tôi?”

Là tín hữu Kitô, chúng ta thuộc về hai cộng đồng: quê hương ở dưới thế và Vương Quốc Thiên Chúa. Chúng ta hãy phục vụ quê hương mình bằng sự lương thiện, tinh thần trách nhiệm và lòng yêu thương. Chúng ta hãy phụng sự Thiên Chúa bằng đức tin, lòng khiêm nhường và sự can đảm.

Và trên hết, chúng ta đừng bao giờ quên: Xê-da có thể đòi chúng ta đóng thuế, nhưng chỉ có Thiên Chúa mới có quyền đối với tâm hồn của chúng ta.