Pt Giuse Trần Văn Nhật

BẢN XÉT MÌNH

(Ez 18:25-28; Mt 21:28-32)

Một linh mục trẻ mới được bài sai về một giáo xứ nọ và hăng hái muốn mở lớp học hỏi về Kinh Thánh cho giáo dân. Trong một Thánh Lễ Chúa Nhật, người đưa ra bản thăm dò ý kiến với câu hỏi như sau, “Ông bà, anh chị em nghĩ là có nên mở lớp học hỏi Kinh Thánh hay không?” Và cha rất sung sướng khi thấy có trên 100 người đồng ý mở lớp học hỏi Kinh Thánh, và cha bắt đầu chuẩn bị.

Vài hôm sau, một giáo dân từng có kinh nghiệm với giáo xứ này đến gặp cha. Ông nhẹ nhàng khuyên vị linh mục là nên thay đổi câu hỏi. Ông nói, thay vì hỏi “Quý vị nghĩ là có nên mở lớp học hỏi Kinh Thánh không?” thì nên hỏi là, “Quý vị có sẵn sàng đến lớp học hỏi Kinh Thánh này hay không?”

Vị linh mục lắng nghe và đưa ra bản thăm dò với câu hỏi thứ hai. Lần này, kết quả thật khác biệt với lần trước, chỉ có 12 người trả lời là họ sẽ đến tham dự!

Chúng ta nghĩ rất nhiều, nhưng thực hành không bao nhiêu. Chúng ta nghĩ sẽ tập thể dục nhưng rồi cả tháng trôi qua mà chúng ta vẫn chưa tập thể dục. Chúng ta nghĩ sẽ tiếp tay trong công việc của cộng đoàn, giáo xứ, nhưng cả năm trôi qua mà chúng ta vẫn không làm gì cả. Chúng ta nghĩ sẽ trau dồi kiến thức về đạo nhưng chưa bao giờ đọc một bài viết về đạo.

Bài phúc âm hôm nay đưa ra sự khác biệt giữa lời nói và hành động trong câu chuyện của một người cha nói hai người con đi làm công việc vườn nho. Một người con lúc đầu từ chối, nhưng sau đó đã thay đổi ý định và đi làm; người con thứ hai nhận lời làm ngay lập tức, nhưng sau đó lại không đi. Sau đó, Chúa Giêsu đặt câu hỏi, “Ai là người thi hành ý định của người cha?” Câu hỏi này quá dễ trả lời vì đó là một sự thật khách quan và ai cũng thấy – nói thì dễ, làm mới khó.

Vườn nho thời Cựu Ước ám chỉ dân Ít-ra-en và “công việc vườn nho” là làm sao để dân Ít-ra-en trung thành với giao ước mà họ đã cam kết với Thiên Chúa – cụ thể là tuân giữ Mười Điều Răn.

Vườn nho ngày nay là Giáo Hội, là tất cả những người đã được rửa tội trong danh thánh Ba Ngôi Thiên Chúa. Qua lời hứa khi rửa tội – tổng quát là từ bỏ tà thần và tuyên xưng đức tin – không những chúng ta phải tin vào Thiên Chúa mà chúng ta còn phải tin vào Giáo Hội có các đặc tính: duy nhất, thánh thiện, chung cho tất cả mọi người và được lưu truyền từ thời các Tông Đồ. “Công việc vườn nho” của chúng ta ngày nay là làm sao duy trì và phát triển các đặc tính nói trên của Giáo Hội.

Thực tế cho thấy chúng ta không giữ được lời hứa khi Rửa Tội một cách trọn vẹn. Chúng ta hứa nhưng không đem ra thực hành. Nhân bài phúc âm hôm nay, chúng ta thử xét mình để có thể nhận ra một vài lý do tại sao chúng ta không thi hành.

Trong câu chuyện của Chúa Giêsu có ba nhân vật: người cha và hai con. Hình ảnh người cha trong Phúc Âm của Chúa Giêsu là một người nhân hậu, thương yêu con cái hết lòng, tiêu biểu cho Thiên Chúa Cha. Do đó, khi người cha nói hai con đi làm vườn nho, điều đó có nghĩa công việc làm sẽ có ích lợi cho họ, nhưng cả hai không nhìn thấy.

Người con đầu từ chối làm việc theo ý muốn của cha có lẽ vì anh không nghĩ cha mình có ý định tốt cho anh. Chúng ta cũng thế, nhiều khi chúng ta cũng không muốn nghe theo những dậy bảo của Giáo Hội vì không nghĩ rằng những dậy bảo đó tốt cho chúng ta.

Giáo Hội khuyên chúng ta cầu nguyện hàng ngày, tham dự Thánh Lễ, và xa lánh những dịp tội để giúp chúng ta về phần tâm linh, nhờ đó được bình an, và hạnh phúc, nhưng chúng ta thường để ý đến những thú vui do của cải, vật chất đem lại, mà quên đi niềm vui tinh thần.

Ngoài vấn đề tinh thần, Giáo Hội còn dậy bảo những điều rất thực tế, thí dụ, Giáo Hội yêu cầu đôi nam nữ trước khi kết hôn thì phải qua sự chuẩn bị hôn nhân, đó là những lớp học hỏi về tâm sinh lý, về cách giao tiếp, về quản lý tài chánh, v.v., nhưng phần đông các đôi nam nữ coi thường việc này. Khi không coi Giáo Hội là một người mẹ ân cần, chăm sóc con cái về mọi mặt, chúng ta sẽ không muốn nghe theo những dậy bảo của Giáo Hội.

Điểm thứ hai, mà người con không muốn nghe lời cha mình, có thể là vì sự kiêu căng. Anh ta tự hào về khả năng của mình nên không muốn nghe lời của một “ông bố già nua, lỗi thời”.

Nhiều khi chúng ta cũng coi thường kiến thức của các vị lãnh đạo trong Giáo Hội khi đứng trước văn minh của thế giới hiện đại. Chúng ta cho rằng tôn giáo thì lỗi thời, chỉ có khoa học mới giải quyết được mọi vấn đề và rồi chúng ta sống xa rời đức tin.

Khoa học tiến bộ đem lại tiện nghi, sung sướng cho con người, nhưng khoa học không đem lại ý nghĩa cho đời sống con người. Một người có đầy đủ những tiện nghi tối tân nhất chưa chắc là người hạnh phúc nhất, bởi vì, điều đem lại hạnh phúc cho chúng ta là một cuộc đời có ý nghĩa. Ý nghĩa đó không lệ thuộc vào sự giầu sang hay thế lực. Cha mẹ tần tảo sớm hôm để nuôi con, đó là một gánh nặng, nhưng đó cũng là một hạnh phúc, bởi vì khi vất vả, cực khổ nuôi con họ mới thấy mình có giá trị, họ hiểu được ý nghĩa của cuộc đời. Nhiều nhà tỉ phú trên thế giới không muốn để lại cho con cái số gia tài kếch sù, bởi vì họ biết rằng, chỉ khi làm việc hết khả năng của mình, người ta mới thấy có giá trị, cuộc đời mới có ý nghĩa. Một khoa học gia khi phát minh ra một điều gì mới, họ sung sướng không phải vì sẽ được hưởng kết quả sáng chế là tài chánh, nhưng họ sung sướng vì có khả năng phục vụ nhân loại – họ cảm thấy cuộc đời mình có ý nghĩa.

Trở về với người con thứ hai trong bài phúc âm, khi được yêu cầu đi làm vườn nho, ngay lập tức anh nhận lời, nhưng sau đó anh không làm. Đây là trường hợp chúng ta theo đạo nhưng không thấy trách nhiệm của mình, một phần tử trong Giáo Hội. Tổng quát, “công việc vườn nho” bị chúng ta từ chối có thể vì 2 lý do: thứ nhất, thiếu yêu mến Giáo Hội; thứ hai, không nhận thấy những ích lợi thực tế khi trở nên tốt lành, thánh thiện.

Sống trong lòng Giáo Hội nhưng không yêu mến Giáo Hội tương tự như sống trong một gia đình giữa những người lạnh nhạt, đố kỵ, tranh giành, và ích kỷ. Một môi trường như thế sẽ không đem lại hạnh phúc. Hậu quả là chúng ta chỉ muốn từ bỏ Giáo Hội. Nhưng thử hỏi, chúng ta sẽ đi đâu để có được ơn cứu độ? Và làm sao có được một người yêu thương chúng ta đến độ chịu chết trên thập giá vì chúng ta như Chúa Giêsu?

Khi nói đến sự tốt lành, thánh thiện, nhiều người cho đó là sự dại dột, thua thiệt. Họ không thấy lý do tại sao phải đối xử tốt với người khác. Họ cho rằng sự thánh thiện sẽ cản trở họ không được hưởng những khoái lạc ở đời này. Một sự thật mà nếu để ý chúng ta sẽ thấy, đó là sự sung sướng ở đời này rất tương đối và hay thay đổi bởi vì chúng ta không làm chủ được những thứ đó. Chúng ta chỉ là người tiêu thụ, và nếu không cẩn thận, các con buôn, những nhà sản xuất sẽ làm chủ chúng ta.

Giáo Hội khuyến khích chúng ta sống tốt lành, thánh thiện là vì khi đối xử tốt với người khác, chúng ta đang tập chế ngự con người của mình để làm chủ chính mình. Càng làm chủ được mình bao nhiêu chúng ta lại càng được tự do bấy nhiêu. Nói cách khác, chúng ta được giải thoát, và giải thoát là một hạnh phúc tối cao của đời người.

Bài phúc âm hôm nay nhắc nhở chúng ta về lời hứa khi Rửa Tội và việc xây dựng Giáo Hội. Chúng ta phải tin rằng Thiên Chúa là Cha nhân từ, Người muốn những điều tốt lành cho chúng ta. Nhưng để thấy được tấm lòng của Thiên Chúa, chúng ta phải bắt tay vào “công việc vườn nho”, và công việc đầu tiên và trước hết là chúng ta hãy sống đạo hơn là theo đạo. Thực tế là trở nên tốt lành và thánh thiện.