MỘT DÂN TỘC MỚI

Pt Giuse Trần Văn Nhật

Hôm nay là tuần III của tháng Giêng, tháng đầu năm mới, các sinh hoạt xã hội như buôn bán, tiệc tùng, liên hoan của cuối năm trước đã lắng đọng. Nhiều người, nếu mua xe mới, bàn ghế, đồ đạc mới, có lẽ họ còn thích thú với mùi thơm của xe mới, đồ đạc mới, quần áo mới, v.v. Nhưng sự vui thích ấy sẽ kéo dài bao lâu?

Những nhu cầu vật chất của con người đưa đến sự phát triển kinh tế. Các nhà thương mãi không ngừng chế tạo ra các sản phẩm mới để thỏa đáp các nhu cầu của con người, một phần vì lợi tức thúc đẩy và phần khác vì họ biết rằng sản phẩm vật chất không thể nào thỏa mãn được con người.

Một món hàng chỉ cần thay đổi chút đỉnh cũng có nhiều người mua, bởi vì, con người dễ nhàm chán với những gì quen thuộc. Dễ thấy nhất là thức ăn. Chúng ta tìm tòi thức ăn mới, nhà hàng mới vì chán các món ăn cũ. Chúng ta thay đổi máy điện thoại hay điện toán vì nghĩ rằng máy mới tốt hơn, nhiều đặc điểm hơn, dù rằng các đặc điểm ấy chúng ta không bao giờ dùng tới!

Tại sao như vậy? Nói theo Giáo Lý Công Giáo, con người không bao giờ thỏa mãn và nó không ngừng tìm kiếm chân, thiện, mỹ để có thể thỏa mãn những khao khát của mình. Và tột đỉnh của chân, thiện, mỹ là Thiên Chúa. Nói cách khác, chúng ta phải chấp nhận sự bất toàn của chính mình và thay vì chỉ lưu tâm đến các nhu cầu vật chất, chúng ta phải để ý đến các nhu cầu tinh thần.

Hôm nay là Chúa Nhật II Thường Niên, qua các bài đọc, Giáo Hội muốn chúng ta tiếp tục nhận ra sứ mệnh cứu độ của Chúa Giêsu qua những biểu thị phi thường: trước hết là ngôi sao dẫn ba nhà đạo sĩ (magi) đến thờ lậy Hài Nhi Giêsu trong lễ Hiển Linh, rồi đến tiếng nói từ trời xác nhận Đức Giêsu là Con Yêu Dấu khi Người chịu phép rửa ở sông Giođan, và hôm nay, nước biến thành rượu ngon trong tiệc cưới Cana để nói lên bản tính Thiên Chúa của Đức Giêsu, Người có thể biến đổi điều tầm thường thành phi thường.

Phép lạ nước hóa thành rượu được Thánh Sử Gioan coi là phép lạ đầu tiên của Đức Giêsu và không phải tình cờ khi phép lạ này xảy ra trong khung cảnh một tiệc cưới. Sự kết hợp giữa Thiên Chúa và dân Do Thái thường được các ngôn sứ ví như một hôn nhân mà mở đầu là tiệc cưới giữa Thiên Chúa là chàng rể và tuyển dân là nàng dâu. Do đó, trong bài đọc một, Ngôn Sứ Isaia nói về dân Israel rằng, “Ngươi sẽ được Chúa đem lòng sủng ái, và Người kết hôn cùng xứ sở ngươi. Như chàng thanh niên lấy nàng trinh nữ, Đấng tác tạo ngươi sẽ cưới ngươi về. Như cô dâu làm hoan hỷ chú rể, ngươi cũng làm hoan hỷ Chúa Trời ngươi.”

Nhưng dân Do Thái thường phản bội. Họ chạy theo các tà thần. Họ phản bội lời thề và không còn trung thành với Thiên Chúa. Hình ảnh đó tương tự như tiệc cưới ở Cana đã hết rượu. Mối tương giao giữa Thiên Chúa và dân Do Thái trở nên tẻ nhạt và có lẽ Thiên Chúa phải chọn một dân tộc khác để thực hiện chương trình cứu độ. Nói cách khác, thời Cựu Ước đã qua để nhường chỗ cho Tân Ước.

Sự kiện đó được nhận thấy qua các lời của ngôn sứ Do Thái, họ đã chu toàn bổn phận của mình khi tiên báo về Đấng Mêsia, giờ đây Do Thái Giáo không còn gì hấp dẫn đúng như lời tuyên bố của Gioan Tẩy Giả, vị ngôn sứ sau cùng của Do Thái Giáo, “Người (Đấng Mêsia) phải lớn lên, tôi phải nhỏ đi” (Ga 3:30).

Chương trình cứu độ được chuyển sang một giai đoạn mới và giai đoạn ấy được mở đầu trong một tiệc cưới với lời nhận xét của Đức Maria, “Họ hết rượu rồi.” Tại sao những người tổ chức tiệc cưới không nói lên sự khó khăn này với Đức Giêsu mà lại là Đức Maria, một vị khách được mời?

Nhiều người đề cao Đức Maria về sự tinh tế luôn để ý đến nhu cầu của người khác, nhưng ở đây điều quan trọng hơn nữa là chúng ta phải nhớ đến biến cố Truyền Tin, trong đó, Đức Maria đã chấp nhận lời mời của Thiên Chúa để trở nên người mẹ của Đức Giêsu, như thế, có thể nói Đức Maria là người mở đầu cho giai đoạn mới trong chương trình cứu độ và là mẹ của một dân tộc mới của những người theo Đức Kitô.

Nhận xét này được thấy tiềm ẩn trong câu trả lời của Đức Giêsu sau khi được cho biết là, “Họ hết rượu rồi,” Đức Giêsu nói với mẹ của mình, “Này bà, điều bà lưu tâm có ảnh hưởng gì đến con? Giờ của con chưa đến.” (“Woman, how does your concern affect me? My hour has not yet come.” - Nabre)

Người Việt Nam chúng ta có lẽ không thích câu trả lời này vì cho rằng con mà trả lời mẹ như thế thì không được lễ phép. Nhưng các nhà chú giải Kinh Thánh nói rằng, Thánh Sử Gioan dùng chữ “bà” (woman) ở đây để nhấn mạnh đến vai trò làm mẹ của toàn thể nhân loại, giống như Evà ngày xưa cũng được sách Sáng Thế gọi là “người nữ” (woman).

Thánh Sử Gioan không bao giờ đề cập đích danh Đức Maria mà chỉ gọi là “mẹ của Đức Giêsu”, và chỉ có hai lần chữ “bà” (woman) được dùng để ám chỉ Đức Maria: lần đầu trong tiệc cưới Cana và lần thứ hai trên đồi Canvê khi đứng dưới chân thập giá của Đức Giêsu, lúc bấy giờ Đức Giêsu sắp thở hơi cuối cùng nên đã trao mẹ của mình cho tông đồ Gioan chăm sóc với câu nói, “Này bà, đây là con của bà.”

Tổng hợp hai biến cố này lại chúng ta mới có thể hiểu được câu trả lời của Đức Giêsu, “Giờ của con chưa đến.”

Đức Maria là Evà mới, là mẹ của một dân tộc mới nhưng dân tộc ấy chưa thành hình cho đến khi máu và nước từ cạnh sườn của Đức Giêsu đổ ra trên thập giá. Nước để tẩy rửa con người khỏi tội lỗi, và máu để trở thành lương thực thần linh nuôi dưỡng các tín hữu Kitô trong bí tích Thánh Thể.

Khi trên thập giá, đó mới là giờ của Đức Giêsu (Ga 13:1). Đó mới là lúc Đức Giêsu chứng tỏ tình yêu của mình bằng sự hy sinh, bởi vì “không ai có tình yêu lớn hơn người đã hy sinh tính mạng vì bạn hữu” (Ga 15:13). Đức Giêsu là “chàng rể” đã yêu thương “nàng dâu” – là mọi người chúng ta – cho đến giọt máu cuối cùng.

Chúng ta đang trong những tuần lễ đầu tiên của một niên lịch phụng vụ mới, trong đó, Giáo Hội muốn giới thiệu với chúng ta về Chúa Giêsu. Có lẽ sự giới thiệu đó được coi là không cần thiết đối với những người đã là Công Giáo. Nhưng cũng như một niên lịch phụng vụ được bắt đầu hàng năm, chúng ta cũng được nhắc nhở lại về sự hiểu biết của chúng ta về đạo.

Trước những biểu thị phi thường của Chúa Giêsu, chúng ta có thực sự thờ phượng và kính mến Chúa hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn của chúng ta hay không? Chúng ta có muốn thân thiết với Chúa Giêsu hay không? Chúng ta có cố gắng để trở nên “nàng dâu” của Chúa Kitô hay không? Cuộc tình của chúng ta với Chúa Giêsu có bị hết rượu hay không?

Người Công Giáo Việt Nam thường gắn bó với Mẹ Maria nhiều hơn Chúa Giêsu. Trong nhà nhiều người Công Giáo chỉ có tượng ảnh Đức Mẹ chứ không có tượng chịu nạn. Dường như họ ghê sợ hình ảnh đau thương của Chúa Giêsu trên thánh giá. Và nguy hiểm hơn nữa, nhiều người nghĩ rằng Đức Mẹ sinh ra Chúa Giêsu thì có quyền hơn cả Chúa, nên tại sao lại phải chạy đến Chúa?!

Giáo Hội Công Giáo dựa vào Kinh Thánh để phát triển sự hiểu biết về Thiên Chúa. Chúng ta dựa vào lời Chúa trong các Phúc Âm để biết cách sống đạo đúng đắn. Và trong các phúc âm, những lời nói của Đức Mẹ rất ít so với những giảng dậy của Chúa Giêsu. Ngoài những lời của Đức Mẹ nói với thiên thần trong biến cố Truyền Tin, và nói với Đức Giêsu khi tìm được con mình trong Đền Thờ, hôm nay, trong tiệc cưới Cana, Đức Mẹ nói với những ngưởi phục dịch những lời quan trọng – có thể nói đó cũng là lời mà Đức Mẹ muốn nói với chúng ta – “Hãy thi hành bất cứ gì Người (Chúa) nói”.

Các gia nhân ngày xưa đã vâng lời Đức Mẹ dặn và họ đã thi hành điều Chúa nói là “Hãy đổ đầy nước vào các thùng”. Kết quả là nước đã biến thành rượu ngon đến độ người quản tiệc phải trách khéo chú rể rằng, “Tại sao lại giữ rượu ngon cho đến bây giờ mới đem ra”?!

Chúa Giêsu có thể biến những điều tầm thường thành phi thường. Cuộc đời của chúng ta cũng sẽ thêm hương vị, nhiều thích thú bất ngờ khi chúng ta thi hành những gì Chúa nói. Đời sống thì cần đến những nhu cầu vật chất, nhưng nó sẽ trở nên nhàm chán vì không thỏa mãn được nhu cầu thực sự của một con người. Chỉ khi nào chúng ta thực sự tin rằng lời Chúa sẽ đem lại sự sống, và chúng ta phải nói lên quyết tâm của mình bằng cách thay đổi đời sống theo chiều hướng đó. Có như thế chúng ta mới thực sự thuộc về một dân tộc mới có Mẹ Maria là mẹ của chúng ta và Chúa Giêsu là Anh Cả của chúng ta để đưa chúng ta đến hạnh phúc muôn đời.