12 Khiếu Thuật Giúp Giảng Thuyết Hay

KẾT LUẬN

Dr. Wayne McDill – Dịch Giả L. M. Gioan Trần Khả

Chủ nhân của doanh nghiệp nhà hàng nói về bản tính con người và nghệ thuật điều hành. Để dẫn chứng quan điểm của mình, ông đã nói về tính cách quan trọng của việc trưng bày hình ảnh thực đơn cho các món ăn trên tường trong nhà bếp của các nhà hàng. Chỉ như thế thì các đầu bếp mới luôn trông thấy cái mẫu mà họ phải làm theo. Công tác chính của người đầu bếp là nhắc cho người nấu ăn phải nấu các món ăn như được trình bày trong hình ảnh.

Ông tiếp tục nói, tuy nhiên, chúng tôi cũng còn có người phụ tá quản lý thường đi vào bếp, để nhắc cho người đầu bếp phải nhắc bảo cho những người nấu ăn. Thêm vào đó, ông cũng mướn một người quản lý cho mỗi nhà hàng để trao cho họ trách nhiệm sai người phụ tá quản lý, đi vào trong bếp để nhắc cho người đầu bếp, bảo các người nấu ăn phải chú ý đến các hình ảnh của món ăn theo thực đơn.

Điểm chú ý trong câu truyện khôi hài này thật sống động và đơn giản. Chúng ta  ai cũng dễ quên lãng đối với những chỉ dẫn rất đơn giản. Bất kể chúng ta được học hỏi kỹ lưỡng đến thế nào về hiệu lực của việc chuẩn bị bài giảng, chúng ta dễ bị trôi dạt đi xa khỏi những chỉ dạy đó. Chúng ta rơi vào thói quen đến nỗi chúng ta chẳng màng tới việc kiểm duyệt lại bài giảng. Chúng ta đi vào vết lún là không dùng hết khả năng hiểu biết của mình.

Để vượt qua cái khuynh hướng quên khả năng làm việc tốt nhất, bạn cần phải hoạch định chương trình giảng. Việc sắp đặt kế hoạch này bao gồm không những việc chuẩn bị các phương pháp nhưng còn cả những thói quen học tập, tiếp tục thăng tiến, sắp xếp thời giờ, và những lãnh vực khác. Trưóc khi đề cập đến việc hoạch định cần thiết ở các lãnh vực đó, chúng ta đề cập đến vấn đề tại sao lại cần hoạch định.

Tính Cách Quan Trọng của Việc Hoạch Định

Không có gì đáng gía mà lại không có chút nỗ lực trong việc hoạch định. Tôi thích câu nói chúng ta dùng ở phần thảo luận về mục đích của bài giảng. “Đừng nhắm vào bất cứ mục tiêu nào và như thế chắn chắn bạn sẽ bắn trúng.“ Chúng ta có thể dùng tư tưởng đó cho việc hoạch định: “Đừng hoạch định cái gì cả và như thế chắc chắn là bạn sẽ làm xong.” Hoạch định là phần quan trọng trong đời sống ở trần thế. Thiên Chúa tạo dựng nên vũ trụ trong kế hoạch của Ngài để mọi sự đều xứng hợp. Dĩ nhiên là mọi yếu tố trong bài giảng của chúng ta cũng phải có kế hoạch. Sau đây là một số lý do quan trọng trong chương trình giảng.

Uy Quyền của Chúa Kitô đòi phải có kế hoạch kỷ luật. Làm việc dưới quyền lãnh đạo của Chúa đòi chúng ta phải tiếp tục có những lựa chọn. Ở mọi nơi mọi lúc chúng ta muốn tìm ý của Chúa. Tuy thế, chúng ta vẫn có tự do dưới sự lãnh đạo của Chúa Kitô. Chúng ta là những người phải làm sự lựa chọn. Triều đại của Ngài được thể hiện qua các lựa chọn của chúng ta. Chân lý này cũng được áp dụng trong mục vụ rao giảng của chúng ta. Nếu chúng ta tôn trọng Chúa Kitô trong việc rao giảng, chúng ta phải có chủ tâm trong bổn phận này. Chúng ta không bao giờ vấp hay là đi lạc vào ý của Thiên Chúa. Chúng ta có chủ tâm đi vào ý của Ngài bởi vì chúng ta hoạch định như thế.

Công việc quan tâm hàng đầu của giảng thuyết đòi hỏi phải có kế hoạch. Trong tất cả các công việc mục vụ, rao giảng là một trong những bổn phận quan trọng nhất. Không có khía cạnh nào trong các công việc mục vụ có tiềm năng tốt như việc rao giảng. Có công việc mục vụ nào khác mà vị chủ chăn có thể gây ảnh hưởng tốt trên nhiều người chỉ trong vòng có gần nửa giờ đồng hồ? Cho dù hầu hết các vị giảng thuyết đều coi việc giảng là trách nhiệm quan trọng nhất của họ, nhưng thường thì họ lại thú nhận là họ không đặt nó lên hàng đầu trong việc dùng thời giờ vào đó. Sự bất cập này chỉ có thể sửa đổi bằng việc biết hoạch định cẩn thận.

Kế hoạch là điều quan trọng và lành mạnh của vị giảng thuyết. Tinh thần lạc quan hăng say tích cực trong mục vụ có thể bị thối rữa nhanh chóng bởi một bài giảng nghèo nàn. Sự chán nản và mặc cảm thiếu sót có ảnh hưởng lớn đến tinh thần trong việc giảng thuyết. Việc rao giảng ở rất gần gũi nơi tâm điểm ơn gọi của vị giảng thuyết và quyết tâm hờ hững thì không thể tránh khhỏi hối tiếc trầm trọng. Có kế hoạch cẩn thận sẽ thay đổi những hối tiệc thành niềm vui.

Nhu cầu gia đình đòi có kế hoạch cẩn thận trong mục vụ giảng thuyết. Điều này không phải là gia đình chúng ta cần nghe bài giảng hay. Nhưng họ đáng được chúng ta quan tâm đến cách đầy đủ đối với thời giờ dành cho gia đình. Khi gia đình ở nhà vào mỗi buổi tối, vị giảng thuyết không nên suy nghĩ về bài giảng. Cẩn thận đặ kế hoạch và sửa soạn cho chúng ta sự tự do để dành giờ đầy đủ cho gia đình.

Các nhu cầu của giáo dân đòi hỏi chúng ta  phải có kế hoạch cẩn thận. Vị chủ chăn không phải chỉ có bổn phận là người giảng. Họ cũng là người cố vấn, tuyên úy, bạn, trọng tài, điều hành và thầy dạy. Bất cứ chúng ta làm việc gì, việc giảng dạy sẽ là khung mẫu nói lên mục vụ của chúng ta (đối với các mục sư, còn các linh mục công giáo thì còn có tính cách thánh hóa qua các bí tích và á bí tích -  điều này đi tới thần học về Chức Thánh). Trong việc giảng dạy, chúng ta giải thích về đời sống Kitô giáo và về sứ vụ của Giáo Hội. Nơi đó chúng ta nói với giáo dân về các nhu cầu của họ. Không có kế hoạch cẩn thận thì công việc rao giảng của chúng ta không gặp gỡ được nhu cầu của họ.

Áp lực thời giờ của công việc mục vụ đòi vị chủ chăn phải đặt kế hoạch việc giảng thuyết cách cẩn thận. Trong mọi mục vụ, luôn luôn có nhiều việc phải làm hơn là có thể làm. Những công việc phụ thường lấn át thời giờ cần cho việc dọn bài giảng. Vị chủ chăn chỉ có thể dành đầy đủ thời giờ dọn bài giảng nếu ngài biết cẩn thận đặt kế hoạch cho nó. Thực ra thì họ phải xếp đặt nhiều giờ hơn là họ có thể có, bởi vì họ phải phòng ngừa cho những việc xẩy ra bất thường, và những khẩn trương không tránh được. Không có sự hoạch định cẩn thần họ thường sẽ cảm thấy bồn chồn lo lắng vào tối thứ Bảy.

Lời mời gọi hoàn hảo trong mục vụ đòi phải đặt kế hoạch cẩn thận. Không ai đáp lại ơn gọi làm mục vụ với chủ ý làm công việc cách thiếu sót. Đây là công việc quan trọng nhất ở thế gian. Đời sống được treo trong cân bằng. Gía cao đã được trả để làm mục vụ của Chúa Kitô trở thành thực tại. Chúng ta phải trao đi những gì tốt nhất. Để được như thế, chúng ta phải đặt kế hoạch. Không bao giờ chúng ta lại tự nhiên trôi dạt đến sự hoàn hảo.

Đặt Kế Hoạch Tiếp Tục Thụ Huấn

Thực tế mà nghĩ chúng ta không bao giờ đạt tới mức độ tuyệt vời trong việc giảng. Chúng ta tiếp tục thăng tiến. Chúng ta tiếp tục mài sắc các năng khiếu bao lâu chúng ta còn giảng. Bất kỳ ở giai đoạn nào trong ơn gọi, bạn vẫn có thể trở nên khá hơn trong mục vụ công bố Lời Chúa.

Cản trở đầu tiên phải vượt qua là việc cho là bạn đã ‘qúa cừ’ trong việc mình làm. Đa số các vị giảng thuyết tôi gặp đều nghĩ họ là những người giảng hay. Một số người nghĩ là họ giảng rất hay. Một số thực là như vậy. Nhưng tôi chưa bao giờ gặp một vị nào nói là họ đã đạt tới cao điểm trong giảng thuyết. Luôn luôn vẫn còn có chỗ để thăng tiến. Giảng thuyết là một vấn đề phức tạp. Nó bao gồm việc giải thích Kinh Thánh (hermeneutics), đặt kế hoạch cho bài giảng (homiletics), nói để truyền đạt. Những nguyên tắc căn bản trong ba lãnh vực này cho chúng ta nhiều chỗ để thăng tiến trong việc giảng thuyết.

Cho dù có nhiều cơ hội để phát triển khả năng giảng, nhiều vị giảng thuyết không muốn ràng buộc mình với bất cứ cái gì cho là việc giảng của họ chưa đạt tiêu chuẩn. Giảng thuyết ở thật gần gũi như là tâm mạch trong ơn gọi và quyết tâm của chúng ta. Nó là công việc chung của Thiên Chúa và nhân loại. Các bài giảng của chúng ta đến từ Thiên Chúa. Chúng ta cầu nguyện để giảng. Chúng ta được linh ứng với đề tài và cách trình bày đề tài. Chắc chắn đây là việc làm bắt nguồn từ Thiên Chúa. Làm sao một người có thể đùa cợt với nó trong nỗ lực thăng tiến hơn?

Ngoài cảm nghiệm về vai trò của Thiên Chúa trong việc giảng của chúng ta, danh dự của chúng ta cũng nằm ở đó. Chúng ta có là những học sinh khá không? Chúng ta có thể thông đạt khá không? Chúng ta có gì hay để nói không? Có qúa nhiều năng lượng cảm xúc và tinh thần đi vào bài giảng đối với bạn khiến bạn lại có thể coi nhẹ nó. Nó là sự  sống và là ơn gọi của bạn. Thất bại trong việc giảng thì thực là một thất bại. Không nói khác hơn được. Bị chê là bạn cần làm khá hơn trong việc giảng thì không khác gì nói là bạn nên làm nghề khác thì tốt hơn.

Một quyết định cho việc tiếp tục thụ huấn là quyết tâm thăng tiến khả năng trong việc giảng. Các chân lý của Kinh Thánh luôn tươi mát và là các tư tưởng phấn khởi đối với các tín hữu ngày nay mà nhiều người chưa được nghe biết. Một cách nào đó bạn là người đứng ngay ở làn ranh của một cái gì mới lạ. Đây là lý do mà nhiều vị giảng thuyết lừng danh là những người biết cẩn thận diễn giải Kinh Thánh.

Một trong những cách giúp hiệu lực nhất bạn có thể làm là tạo ra một hệ thống nhận xét và phê bình về việc giảng của bạn. Thâu bài giảng của bạn để nghe lại. Mời một số người giáo dân trong giáo xứ họp lại với bạn để nhận định về bài giảng. Bạn có thể gặp họ trước để chuẩn bị cho bài giảng, hoặc là sau khi giảng để nhận định về bài giảng. Các cha cũng có thể gặp gỡ với nhau để chia sẻ chuẩn bị bài giảng. Thăng tiến trong mục vụ giảng là mục đích cho suốt đời. 

Hoạch Định Thăng Tiến Bản Thân

“Giảng là việc thông truyền chân lý từ một người tới nhiều người. Trong đó mang theo hai yếu tố căn bản, chân lý và cá tính.” Đó là định nghĩa truyền thống về giảng thuyết của Phillips Brooks đặt chú trọng nơi con người của vị giảng thuyết như là yếu tố lớn trong việc giảng. Hoạch định để giảng khá hơn đòi phải bao gồm việc thăng tiến bản thân của người giảng. Trong Kitô giáo thì đức hạnh của vị giảng thuyết là điều cần thiết cho việc rao giảng. Vị giảng thuyết đòi phải sống lời giảng của mình.

Thật là một cảm nghiệm ái ngại và khó khăn để nhìn nhận chúng ta phải quan trọng như điều chúng ta rao giảng. Không phải là chúng ta sợ bị khám phá ra con người thật của mình. Sự thách đố là trở nên con người chúng ta cần phải đạt tới. Những yếu đuối cá nhân thường là những điểm chúng ta không nhận ra. Tôi đã qúa quen thuộc với con người của mình đến nỗi tôi không biết phải làm thế nào để thăng tiến hơn.

Tư cách là vấn đề quan trọng. Giảng không phải chỉ là trình diễn. Ta không thể chỉ đóng vai là một nhà giảng thuyết khi giảng. Chúng ta  phải sống vai trò là một người thánh thiện. Danh dự không phải là cái quan trọng cho bằng đức hạnh. Tư cách có nghĩa là cách cư xử riêng theo tính tự nhiên, tử tế. Đức hạnh là nguyên tắc đạo đức luân lý, thẳng thắn, chân thành, thật thà.

Thăng tiến trong tư cách phải là vấn đề được chăm sóc đặc biệt riêng và cụ thể. Nó không thể chỉ là việc thăng tiến cách chung chung trừu tượng mà không có chủ ý. G. D. Boardman một nhà giảng thuyết ở thế kỷ thứ 19 nói: “Gieo một hành động bạn sẽ gặt hái một thói quen. Gieo một thói quen bạn sẽ gặt hái một tư cách. Gieo một tư cách bạn sẽ gặt hái được định mệnh.” Điểm chính đối với tư cách là chủ ý “gieo.” Đó là làm những lựa chọn khó khăn và đúng. Điểm thứ hai là “hành động.” Đó là hành động có ý thức để phát triển tư cách tốt. Điểm thứ ba là “thói quen.” Khi các thói quen cư xử tốt trở nên tập quán, tư cách đàng hoàng sẽ lộ diện ra.

Thật rất dễ để qúa quan tâm đến các công việc hành chánh trong mục vụ chăn dắt đến độ bỏ bê những đòi hỏi tư cách Kitô. Có những việc làm đạo đức cần thiết để duy trì tình thân mật với Chúa Kitô. Có những thực hành luân lý cần thiết để sống đạo đức thánh thiện. Có những thực hành liên đới để sống tình yêu phục vụ của Chúa. Có những thực hành thuộc trí óc để tăng thêm kiến thức. Có những việc thực hành chuyên môn cho những bổn phận mục vụ. Có những việc làm thể xác để bồi bổ sức khỏe và nghị lực. Tất cả các lãnh vực này đều ảnh hưởng đến mục vụ giảng thuyết.

Trong cuốn, The Seven Habits of Highly Effective People, Stephen R. Covey nói là một thói quen trổi lên nơi giao điểm của kiến thức, năng khiếu, và lòng muốn. Kiến thức cung cấp cái và lý do cho hành động. Năng khiếu cung cấp cách thức để hành động. Lòng muốn đóng góp ý muốn làm. Khi một người có kiến thức, năng khiếu, và lòng muốn để theo đuổi một lối hành xử, họ sẽ thấy nó trở thành thói quen, một vấn đề thuộc tư cách.

Thăng tiến tư cách Kitô hoặc những năng khiếu giảng đến từ từ do từng việc làm một cho tới khi các thói quen được phát triển trở nên quen thuộc bình thường đối với chúng ta. Khi bạn hoạch định để giảng tốt hơn, bạn sẽ không bao giờ đạt được. Với mục đích trước mặt, bạn thấy rằng sự năng động ở trong cuộc hành trình. Luôn luôn có một số cách thức để làm khá hơn trong việc truyền thông chân lý vượt sánh ví đối với Tin Mừng Chúa Kitô. Xin Ngài đồng hành với bạn từng bước một trong cuộc hành trình.